Zespół stresu pourazowego (PTSD): Kryteria DSM 5. Choroby psychiczne i zaburzenia zdrowia psychicznego mogą być bardzo trudne do zrozumienia dla ludzi. Każde zaburzenie może mieć szeroki zakres objawów, a każda osoba może je doświadczać na innym poziomie nasilenia. PTSD nie jest inny. Może to utrudniać diagnozowanie i leczenie. Link do zakupu szkolenia: https://shop.synergia-centrum.pl/product/ptsd-zespol-stresu-pourazowego/Wykupując produkt uzyskujesz dostęp do gotowego warsztatu. Post-Traumatic Stress Disorder. The terrorist attacks on the World Trade Center and the Pentagon on September 11, 2001, represented an amalgam of interpersonal violence, loss, and disaster. Tens Złożony zespół stresu pourazowego. Jak odzyskać integralność psychiczną i kontrolę nad emocjami. Zeszyt ćwiczeń - Opinie Na liście znajdują się opinie, które zostały zweryfikowane (potwierdzone zakupem) i oznaczone są one zielonym znakiem Zaufanych Opinii. Opinie niezweryfikowane nie posiadają wskazanego oznaczenia. Kiedy człowiek cierpiący na zespół stresu pourazowego zdecyduje się rozmawiać o traumatycznych przeżyciach, cierpliwie i uważnie go wysłuchaj. Nie przerywaj, kiedy opowiada o trudnych wydarzeniach. Jeśli chcesz zadać pytania, poczekaj, aż skończy. Powiedz, co czujesz słysząc opowieść osoby, która przeżyła traumę. Nazwij te PTSD – objawy. Objawy zespołu stresu pourazowego mogą wystąpić od razu, częściej jednak pojawiają się dopiero po pewnym czasie od owego przeżycia. Brak zaaklimatyzowania w nowych realiach doskwiera po tygodniach, miesiącach lub latach. Objawy PTSD mogą obejmować: silny lęk, obniżenie nastroju, depresja, vI2zrr. Ostatnio zaktualizowany:2021-11-26 PCL-C jest cywilną wersją testu na PTSD przeznaczonego dla weteranów. Test ten pomoże Ci rozpoznać przejawy Zespołu Stresu Pourazowego Test nie jest narzędziem diagnostycznym i jego wynik nie stanowi diagnozy zaburzenia psychicznego. Jeżeli podejrzewasz u siebie Zespół Stresu Pourazowego (PTSD) i chcesz uzyskać wiarygodną diagnozę, skontaktuj się z psychoterapeutą lub psychiatrą. Test online przeznaczony jest wyłącznie dla osób powyżej 18. roku życia. Przystąp do testu online Metodologia Czym jest PCL-C? PCL-C (PTSD Check List – Civilian Version) jest 17-pytaniowym testem, którego celem jest wykrywanie symptomów Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD). Jak to działa? Test składa się z 17 pytań odnoszących się do zachowań i odczuć respondenta na przestrzeni ostatniego miesiąca. Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś powtarzające się, niepokojące wspomnienia,myśli lub obrazy stresującego doświadczenia z przeszłości?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś powtarzające się, niepokojące sny o stresującym przeżyciu z przeszłości?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca zachowywałeś się lub czułeś, jakby stresujące doświadczenie działo się znowu (jakbyś to przeżywał na nowo)?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś się bardzo zaniepokojony kiedy coś przypomniało Ci o stresującym wydarzeniu z przeszłości?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś fizyczne reakcje ( serca, kłopoty z oddychaniem,lub pocenie się), gdy coś przypomniało Ci o stresującym wydarzeniu?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca unikałeś myślenia o stresującym doświadczeniu z przeszłości lub mówienia o nim albo unikałeś uczuć z nim związanych?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca unikałeś czynności lub sytuacji, ponieważ przypominają Ci o stresującym doświadczeniu z przeszłości?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś problem z przypomnieniem sobie ważnych szczegółów stresującego wydarzenia?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca traciłeś zainteresowanie rzeczami, które kiedyś sprawiały Ci radość?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś się zdystansowany lub odcięty od innych ludzi?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś się emocjonalnie odrętwiały lub nie byłeś w stanie okazywać ciepłych emocji bliskim?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś, że twoja przyszłość zostanie w jakiś sposób skrócona/ucięta?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś kłopoty z zaśnięciem lub spaniem?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś się zirytowany lub miałeś wybuchy gniewu?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca miałeś trudności ze skoncentrowaniem się?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca byłeś bardzo czujny jakby coś się miało stać?Jak często w ciągu ostatniego miesiąca czułeś się nerwowy albo łatwo Cię było wystraszyć? Na każde z pytań odpowiadamy w 5-stopniowej skali. Każda odpowiedź ma przypisaną liczbę punktów. W ogóle 1 pktCzasami 2 pktUmiarkowanie często 3 pktCzęsto 4 pktBardzo często 5 pkt Po zsumowaniu punktów, przelicza się je następująco: 17-29 pkt Brak lub nieliczne objawy PTSD30-44 pkt Umiarkowane do umiarkowanie liczne objawy PTSD45-85 pkt Liczne objawy PTSD Autorzy i badania Test został opracowany przez specjalistów z amerykańskiego Narodowego Centrum PTSD (National Center for PTSD) w 1994 roku. Liczne badania potwierdziły jego dużą przydatność w diagnozowaniu i monitorowaniu pacjentów z PTSD. Odniesienia do badań możesz znaleźć tutaj. Wynik testu online pod żadnym pozorem nie stanowi diagnozy zaburzenia psychicznego. W celu otrzymania wiarygodnej diagnozy należy skontaktować się z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą. Trauma prowadzi do PTSD, czyli zespołu stresu pourazowego Trauma prowadzi do zespołu stresu pourazowego (PTSD) / fot. Adobe Stock Blisko 30% Polek i Polaków cierpiało na PTSD w wyniku działań militarnych związanych z II Wojną Światową. Dziś przed podobnym problemem stoją mieszkańcy Ukrainy, ale też innych krajów dotkniętych wojną. Na zespół stresu pourazowego cierpią nie tylko żołnierze, ale też przebywająca w ciągłym zagrożeniu ludność cywilna, nawet ta, która jest już poza granicami agresji. Trauma spowodowana wojną Agresja wojskowa na Ukrainę niesie za sobą nie tylko poważne konsekwencje polityczne, ale przede wszystkim zsyła cierpienie na miliony osób zza naszą wschodnią granica. Życie pod ciągłą presją ostrzału, w schronach, tunelach metra i w coraz gorszej sytuacji humanitarnej, to sytuacja traumatyczna, która zostanie z tym ludźmi już na zawsze. Nie inaczej jest z tymi, którzy zdecydowali się opuścić Ukrainę. Stres przed podróżą w nieznane, strach czy w nowym miejscu znajdą bezpieczny kąt, zostawienie bliskich i obawa o ich zdrowie i życie, lęk przed tym, że nie będą mieli do czego wrócić, to tylko część mentalnych konsekwencji, która powoduje wojna i życie na uchodźstwie. – Moje serce pęka. Ale nie mogę pozwolić sobie na płacz w tej wojnie. Muszę być silna. Ja i moje dziecko jesteśmy teraz bezpieczni. Przynajmniej nie ma syren przeciwlotniczych, które budziły mnie co godzinę w Kijowie, chociaż już sprawdziłam, gdzie jest schron – napisała w mediach społecznościowych ukraińska dziennikarka Sofia Koczmar, która uciekła do Polski. Zobacz też: Jak sobie radzić z lękiem przed wojną? Pytamy psycholożkę PTSD (zespół stresu pourazowego) przechodzi na pokolenia – Historia ta pokazuje, że wystarczy kilkadziesiąt godzin w oblężonym mieście, żeby stracić poczucie bezpieczeństwa. Ludzie, którzy uciekają z terenów objętych działaniami wojennymi, są zdecydowanie bardziej narażeni na kryzysy psychiczne, w tym przede wszystkim na PTSD, czyli zespół stresu pourazowego. Warto pamiętać, że podatni są na niego cywile. Nie można zapominać również o żołnierzach i ich kondycji mentalnej, ale dla nich największe wsparcie będzie potrzebne już po zakończeniu działań wojennych. Wtedy ich dzisiejsza sprawczość zostanie zastąpiona przez obrazy wspomnień z walk – tłumaczy Karolina Borek Karolina Borek, psychoterapeutka i współzałożycielka startupu umożliwiającego internautom podjęcie indywidualnej psychoterapii bez wychodzenia z domu. Specjalizuje się w diagnozie psychologicznej, psychoterapii indywidualnej w podejściu poznawczo-behawioralnym oraz w terapii traumy metodą EMDR. Zespół stresu pourazowego – objawy Zespół stresu pourazowego objawiać może się na wiele sposobów. Wśród tych wyróżnianych przez psychologów jako najczęstsze są np. ogólny lęk, przerażenie i nieustające poczucie zagrożenia, koszmary senne i tzw. flashbacki (czyli mimowolne pojawiające się wspomnienia tragicznych wydarzeń), unikanie ludzi oraz nadmierna czujność, a nawet trwała zmiana osobowości. – Już dziś osoby bezpośrednio dotknięte działaniami wojennymi powinny zostać objęte, chociaż podstawowym wsparciem psychologicznym – zaznacza Karolina Borek. Zobacz też: Jak mieć nadzieję w obliczu wojny? PTSD – leczenie Szacuje się, że na świecie na PTSD cierpi nawet 6% populacji, który rozwija się nawet u 20% osób, które przeżyły poważny uraz i wzrasta wraz z tym, na jak ciężką traumę została narażona ofiara. Wśród napadniętych i zgwałconych kobiet wystąpienie PTSD odnotowuje się w 35% przypadków. Wśród amerykańskich weteranów wojny w Wietnamie PTSD zdiagnozowano u 30% mężczyzn i 26% kobiet. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez warszawski Uniwersytet SWPS, zespół stresu pourazowego wystąpił u około 30% osób, które przeżyły II wojnę światową w Polsce. Barierą dla skutecznych działań zapobiegawczych może być brak odpowiednio przeszkolonych psychologów – zarówno po stronie polskiej (głównie ze względu na różnicę językową), jak i ukraińskiej. Jednak jeszcze przed eskalacją agresji na Ukrainie istniała wzmożona współpraca pomiędzy polskimi jak i ukraińskimi specjalistami. Wojskowy Instytut Medyczny przeprowadzał praktyki dla psychologów i psychoterapeutów z Ukrainy, którzy poznawali metody diagnostyki i leczenia zespołu stresu pourazowego, by mogli oni dalej przekazywać wiedzę i pomagać w leczeniu wielu weteranów wojennych z terenu Ukrainy. – Nieleczony PTSD może powodować szereg innych kryzysów psychologicznych, w konsekwencji też może prowadzić do prób samobójczych. Jedyna realną pomocą, którą dziś zna nauka, jest leczenie farmakologiczne, które jest wsparte terapią. Najskuteczniejsza jest terapia poznawczo-behawioralna i terapia EMDR, które ze swojej natury głęboko sięgają do przeżyć i doświadczeń pacjenta. Skuteczna terapia pozwala na uporządkowanie traumy i umieszczeniu jej na odpowiednim miejscu w sferze emocjonalnej – podkreśla Karolina Borek, psychoterapeutka z Zespół stresu pourazowego to problem, z jakim spotykają się osoby, które doświadczyły traumatycznych przejść. Mówimy o nim, gdy pokonanie wspomnień przekracza możliwości psychiczne człowieka. Czym jest zespół stresu pourazowego, jak go rozpoznać, leczyć i jak sobie z nim radzić? Ten przewodnik odpowie na te i inne ważne pytania. Zapisz się na bezpłatną konsultację psychologiczną Co to jest zespół stresu pourazowego (PTSD)? Zespół stresu pourazowego nazywany również z ang. PTSD (Posttraumatic Stress Disorder) to rodzaj lękowych zaburzeń psychicznych, które powstają na skutek skrajnie stresujących sytuacji, często w obliczu przeżywanej traumy, z którą dana osoba nie potrafi sobie poradzić. Gdy trauma przekracza ludzką umiejętność radzenia sobie w sytuacjach trudnych może pojawić się zespół stresu pourazowego. Wydarzenia, które mogą się przyczynić do powstania PTSD to różnego rodzaju wypadki, katastrofy, wojny, choroby, gwałt, przemoc psychiczna czy nagła śmierć bliskiej osoby. Wśród traumatyzujących zdarzeń prowadzących do pojawienia się zespołu stresu pourazowego u mężczyzn wymienia się: gwałt, przeżycia wojenne, porzucenie w okresie dzieciństwa czy fizyczne znęcanie doświadczone w dzieciństwie. U kobiet są to: gwałt, molestowanie seksualne, napaść i podobnie jak u mężczyzn znęcanie fizyczne doświadczone w dzieciństwie. Problem ten może dotyczyć także pewnych grup zawodowych – żołnierzy, którzy brali udział w misjach czy korespondentów wojennych. Czasami mówi się, że „czas leczy rany” lub „co cię nie zabije, to cię wzmocni” i rzeczywiście każdy z nas ma moc samouzdrawiania swojego umysłu. Powrót do dobrostanu psychicznego zazwyczaj wygląda czasowo podobnie jak powrót do sprawności po urazach fizycznych. Trudne wydarzenia mogą nas wzmocnić, ale również mogą mieć drastyczne skutki dla naszej psychiki. Jednym z nich może być zespół stresu pourazowego. Jak rozpoznać PTSD, czyli objawy zespołu stresu pourazowego PTSD nie zawsze pojawia się bezpośrednio po traumatycznym zajściu, czasami objawy pojawiają się po okresie tzw. uśpienia, czyli po kilku tygodniach, miesiącach, a nawet latach. Wśród objawów charakterystycznych dla PTSD wyróżnia się trzy grupy. 1. Powracające wspomnienia Powracające wspomnienia z traumatycznego zajścia lub tzw. przebłyski, czyli sceny z zaistniałej sytuacji, które dają odczucie, jakby wydarzały się ponownie, koszmary senne związane z przeżytą traumą. 2. Unikanie miejsc, osób, sytuacji przypominających o traumatycznym wydarzeniu Osoba zgwałcona może mieć lęk przed kontaktami seksualnymi, wyolbrzymione reakcje lękowe czy trudności w tworzeniu bliższej relacji z partnerem, a także amnezję dotyczącą niektórych faktów związanych z traumatycznym wydarzeniem. Unikanie jest typowym sposobem radzenia sobie z lękiem, który powoduje, że poziom lęku spada, niestety spada również samoocena. Unikanie prowadzi do tego, że chory nie próbuje przepracować swoich lęków, a tym samym pokonać ich. Usilne wypieranie myśli powoduje, że często wracają one z jeszcze większą siłą i krążą wokół traumatycznego wydarzenia. Zamiast żyć dalej chory tkwi w przeszłości zablokowany trudnymi wspomnieniami i nie potrafi od nich uciec. Lęk przed sytuacją, która przywołuje przykre wspomnienia powoduje także, że zachowujemy się inaczej niż zwykle, nie zawsze tak jakbyśmy tego chcieli. Bywa, że lęk ten jest paraliżujący, obezwładniający. 3. Przewlekłe objawy fizjologiczne Zaliczamy do nich: nadpobudliwość, drażliwość, bezsenność lub zbyt długie spanie, duże napięcie spowodowane nieustannym lękiem, poczucie zmęczenia i wyczerpania, izolacja, bezradność. Inne objawy Jednym z objawów zespołu stresu pourazowego może być również depresja czy skłonność do nadużywania substancji psychoaktywnych, które pomagają odciąć się od emocji lub stłumić je. Mogą pojawiać się również myśli samobójcze. Osoby z PTSD żyją przeszłością z czarną wizją przyszłości. Nie wierzą, że może je jeszcze spotkać coś dobrego z czego będą potrafiły się cieszyć. Chorzy z zespołem stresu pourazowego bywają drażliwi, mogą mieć częste wybuchy gniewu czy trudności z koncentracją doświadczają również innych – społecznych konsekwencji swojej choroby. Przekładają się one na kłopoty w pracy czy w związkach rodzinnych. Osoby z PTSD często zostają bezrobotne, doświadczają rozpadu rodziny, mają problemy z kontaktami interpersonalnymi, ponieważ nie znajdują zrozumienia wśród bliskich, którzy nie przeżyli tego, co oni. Często powstaje w nich negatywne postrzeganie świata, które zaburza prawidłowe funkcjonowanie. Tracą poczucie bezpieczeństwa, wiarę w świat i ludzi, jak również wiarę we własne siły, możliwości i umiejętności. Tym samym u chorego kształtuje się negatywne podejście do życia. Jednym ze sposobów, który pozwala im uniknąć przykrych wspomnień jest również chłód i obojętność wobec innych ludzi czy nie okazywanie uczuć. Osoby z zespołem stresu pourazowego mogą czuć się wyobcowane, unikać wykonywania istotnych czynności czy mieć poczucie tzw. zamkniętej przyszłości. Zespół stresu pourazowego często ma charakter zmienny, co oznacza, że symptomy mogą okresowo nasilać się lub łagodzić. W większości przypadków objawy ustępują lub łagodnieją w ciągu roku po przeżyciu, gdy się tak nie dzieje i PTSD utrzymuje się przez kilka lat, może to prowadzić do trwałych zmian w osobowości. Zdarza się również tak, że łagodne objawy pozostają na całe życie. Niektóre objawy zespołu stresu pourazowego mogą być podobne do tych, których doświadczamy jako zwykłą reakcję na stres. Kryterium odróżniającym jest tu czas. Zespół stresu pourazowego (PTSD) trwa znacznie dłużej (objawy utrzymują się minimum miesiąc) i nie zawsze pojawiają się bezpośrednio po zaistniałej sytuacji. Ile osób cierpni na zespół stresu pourazowego (PTSD)? Zespół stresu pourazowego (PTSD) rozwija się u 10-20% osób po traumatycznym przeżyciu, a jej prawdopodobieństwo rośnie wraz z ciężkością przeżyć związanych z traumą. W około 30% przypadków osób nie leczonych objawy ustępują samoistnie. W około 40% przypadków utrzymują się objawy łagodne, w ok. 20% o umiarkowanym nasileniu, a u około 10% objawy nie łagodnieją lub nasilają się z upływem czasu. Zespół stresu pourazowego znacznie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Należy pamiętać o tym, że im dłużej PTSD trwa, tym większe prawdopodobieństwo, że nie minie samoistnie. Dlatego ważna jest wczesna interwencja. Objawy nerwicy Czynniki sprzyjające zachorowaniu U znacznej części osób, które doświadczyły ciężkiego przeżycia, zespół stresu pourazowego (PTSD) nie wystąpi. Są jednak pewne czynniki, które sprzyjają powstawaniu PTSD. Na jego wystąpienie szczególnie narażone są osoby, które: podczas traumatycznego zajścia doświadczyły silnych obrażeń ciała,doświadczyły ataku paniki,mają traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa,nie mają wsparcia ze strony najbliższych osób,miały wcześniejsze zaburzenia psychiczne,mają uwarunkowania genetyczne,są w młodym wieku. Metody leczenia Nie ma jednego skutecznego sposobu leczenia PTSD. Z badań wynika, że najlepsze efekty uzyskuje się poprzez terapię poznawczo-behawioralną opartą głównie na rozmowie z pacjentem, w której wykorzystuje się różne techniki. Celem tej metody jest zmiana zachowania pacjenta, aby przestał on unikać kontaktu z sytuacjami, miejscami, bodźcami, które przywołują traumatyczne wydarzenia. Dla skuteczności terapii nie bez znaczenia jest czas, jaki minął od momentu traumatycznego wydarzenia. Ważne jest, aby pacjent zgłosił się na terapię przed upływem 2 lat od zdarzenia, wtedy może dać ona najlepsze efekty. Po tym czasie może dojść do trwałych zmian osobowości, co czasami uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Terapię poprzedza psychologiczna i psychiatryczna diagnoza, aby rozpoznać czy pojawiające się zaburzenia są efektem PTSD. Terapeuta ustala, co jest problemem, jakie są reakcje pacjenta, jak postrzega on samego siebie i jakie myśli towarzyszą jego lękom. Gdy zespołowi stresu pourazowego towarzyszy depresja wówczas leczenie trzeba ukierunkować również na nią. Depresji z kolei może towarzyszyć fobia społeczna czy skłonność do sięgania po substancje psychoaktywne, co może być dla chorego jednym ze swoistych sposobów na samoleczenie czy też formą „znieczulenia”. Rodzaje terapii Wśród stosowanych form terapii wyróżniamy – Terapię ekspozycyjną, która jest jedną z technik terapii behawioralnej. Polega ona na poddawaniu pacjenta konfrontacji z traumatycznym bodźcem przy wsparciu specjalisty. Odbywa się to stopniowo, aż do momentu, gdy lęk ustąpi. Pacjent ma zapewnione bezpieczne i kontrolowane środowisko. – Inną stosowaną metodą jest EMDR, czyli „odwrażliwianie i przetwarzanie za pomocą ruchów gałek ocznych”. Twórczyni tej metody Francine Shapiro odkryła, że szybkie i powtarzające się ruchy gałek ocznych wpływają znacząco na obniżenie poziomu lęku u osób, które przeżyły bardzo silny stres. Czasem stosuje się inny rodzaj dwustronnej stymulacji, jak np. koncentracja na stukaniu palcami. Śledzenie oczyma ruchów ręki powoduje naprzemienną stymulację obu półkul mózgu. Przyjmuje się, że EMDR działa dzięki naprzemiennej stymulacji. Emocje przetwarzane są przede wszystkim w prawej półkuli, a logiczne związki oraz język w lewej. Podczas traumatycznego przeżycia następuje blokada emocji, ich przewodzenia i przetwarzania. Dzięki naprzemiennej stymulacji EMDR wspomaga przewodzenie i przetwarzanie emocji w mózgu. Celem tej metody jest zmiana sposobu myślenia o traumatycznym wspomnieniu i zmiana napięcia emocjonalnego, jakie ono wywołuje. Ludziom, którzy doświadczyli traumy, brakuje często słów, żeby adekwatnie wyrazić swoje uczucia i przeżycia. Zazwyczaj centrum mowy jest u nich mało aktywne. Po sesji EMDR wzrasta wyraźnie aktywność tych rejonów mózgu i wielu pacjentów potrafi po raz pierwszy znaleźć adekwatne słowa, aby otworzyć się i opowiedzieć o tym, co przeżyli. – Odczulanie pacjenta to kolejna wykorzystywana metoda, która polega na wprowadzeniu go w stan relaksacji i skonfrontowaniu z bodźcem wywołującym lęk. Najlepsze sposoby na lęk przed pracą Podczas terapii pacjenci często pracują również sami w domu, w codziennym życiu stawiają czoła swoim lękom i w ten sposób weryfikują swoje negatywne przekonania. Farmakoterapia Czasem do walki z zespołem stresu pourazowego wykorzystywana jest również farmakoterapia, jako leczenie uzupełniające, które ma pomóc zwalczyć niektóre objawy. Zazwyczaj wykorzystuje się leki przeciwdepresyjne, które mają działanie przeciwlękowe i poprawiające nastrój, czasem leki nasenne lub rzadziej przeciwpadaczkowe. Jednak stosowanie leków syntetycznych może mieć wiele skutków ubocznych i potrafi przynosić więcej szkody niż korzyści. Leki te bywają uzależniające i mogą wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi medykamentami, a ich dłuższe stosowanie może obciążać organizm. Łagodniejszą postacią leków są leki ziołowe. Znajdziemy wśród nich: – korzeń kozłka lekarskiego, który najlepiej zażywać przed snem, gdyż osłabia on koncentrację, – walerianę, która może działać przeciwlękowo i przeciwdepresyjnie, – melisę lekarską, która pomaga wyciszyć się i rozluźnić, – ziele męczennicy cielistej, które ma działanie uspokajające, – szyszki chmielu zwyczajnego działają uspokajająco i nasennie, – kwiat lawendy lekarskiej również ma działanie uspokajające, tonizujące i sprawdza się przy zaburzeniach lękowych, – kwiatostan lipy ma między innymi działanie relaksacyjne, – ziele serdecznika wykazuje działanie relaksujące i przeciwlękowe, – ziele dziurawca oprócz wspomagania w trawieniu, ma działanie przeciwdepresyjne i stosowane jest jako lek na nerwicę. Pamiętajmy, że choć leki ziołowe są bezpieczniejsze, również zaleca się ostrożne ich zażywanie i informowanie lekarza o ich stosowaniu, gdyż mogą one wchodzić w interakcje z innymi medykamentami. Zioła na nerwicę – praktyczny przegląd Jak sobie pomóc samemu? Wsparcie W walce ze skutkami stresu pourazowego ogromną rolę odgrywa wsparcie bliskich osób. Niestety często trudno nam unieść własne problemy, dlatego zdarza się, że znajomi odsuwają się od osób z PTSD ponieważ nie potrafią lub nie wiedzą jak mogą im pomóc. Osoby żyjące w otoczeniu chorych na zespół stresu pourazowego lub rodzina również mogą mieć trudność z uniesieniem skutków przeżytej traumy. Wielu z nich nie potrafi pomóc choremu, choć rodzina i jej wsparcie może odegrać ogromną rolę w terapii chorego z zespołem stresu pourazowego i walce ze skutkami traumy. Aby nie doszło do izolacji od przyjaciół i rodziny może ona poprosić ich, aby nie poruszali tematu, nie okazywali przesadnego współczucia, nie roztrząsali całej sytuacji. Pocieszanie również nie jest najlepszym sposobem komunikacji, warto odczytywać sygnały, które wysyła osoba z PTSD i odpowiadać na jej potrzeby, gdy np. chce rozmawiać lub potrzebuje czasu, aby przeżyć swoistą żałobę. Relaksacja Walcząc z zespołem stresu pourazowego warto poznać różne techniki relaksacyjne, gdyż one najlepiej pokonują stres i pomagają w pokonywaniu złych myśli. Dzięki relaksowi mózg może zostać wprowadzony w stan świadomego wyłączenia aktywności myślenia. Najlepsze techniki i ćwiczenia relaksacyjne Aktywność fizyczna W walce z PTSD ogromną rolę może odegrać aktywność fizyczna, która podobnie jak relaksacja pomaga zredukować stres, oderwać myśli i rozluźnić organizm. Długotrwały stres pogarsza nasze samopoczucie i odporność, a ruch, zwłaszcza na świeżym powietrzu, pomaga w poprawie naszego funkcjonowania. Jak pokonać lęk? Gdzie szukać pomocy? Wiele osób nie wie, że istnieje coś takiego jak zespół stresu pourazowego i nie szuka pomocy, a swoje problemy wiąże z pogarszającym się stanem zdrowia fizycznego lub psychicznego. PTSD bywa również traktowana przez pacjentów jako choroba wstydliwa, dlatego też wielu z nich nie zgłasza się do lekarza. W tym przypadku ważne jest tzw. „uważne czekanie”, które polega na samoobserwacji. Jeśli zaczynamy się czuć lepiej bez niczyjej pomocy, a objawy powoli ustępują to zazwyczaj nie jest konieczna pomoc specjalisty. Jeśli natomiast nie ma poprawy lub objawy nasilają się konieczna jest wizyta u terapeuty. Szukanie pomocy można zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego, który skieruje nas do specjalisty lub udać się bezpośrednio do Poradni Zdrowia Psychicznego, psychiatry lub psychologa, który pomoże ocenić skalę problemu i wprowadzi odpowiednie leczenie. Wizyta u tych specjalistów nie wymaga skierowania. Często niezbędne jest tzw. przepracowanie trudnych emocji i problemów. Jak widać zespół stresu pourazowego to bardzo złożone schorzenie, które może mieć różne stopnie nasilenia i wiązać się z wieloma innymi zaburzeniami, jak choćby ze wspomnianą depresją. Dlatego tak ważna jest wczesna interwencja w sytuacji, gdy dostrzegamy, że objawy nie ustępują i nie wiemy, jak poradzić sobie bez pomocy specjalisty. Źródła Lewis i in., (2019), The epidemiology of trauma and post-traumatic stress disorder in a representative cohort of young people in England and Wales, Lancet Psychiatry; 2019; J. (2014). Posttraumatic stress disorder in adults: impact, comorbidity, risk factors, and treatment, Canadian journal of psychiatry. Revue canadienne de psychiatrie, 59(9), 460–467. X. R., Chen, Q. B., Wei, K., Tao, K. M., & Lu, Z. J. (2018). Posttraumatic stress disorder: from diagnosis to prevention, Military Medical Research, 5(1), 32. Lancaster, C. L., Teeters, J. B., Gros, D. F., & Back, S. E. (2016). Posttraumatic Stress Disorder: Overview of Evidence-Based Assessment and Treatment, Journal of clinical medicine, 5(11), 105. Strelau, J., (2002), Kwestionariusz PTSD – wersja czynnikowa (PTSD-C): konstrukcja narzędzia do diagnozy głównych wymiarów zespołu stresu pourazowego, Przegląd Psychologiczny, 2020, Tom 45, Nr 2, M., Polak, M., (2002), Zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu wybranych zaburzeń lękowych: zespołu lęku napadowego i PTSD, Nowiny Psychologiczne, 2, A., Moreno-Alcázar, A., Treen, D., Cedrón, C., Colom, F., Pérez, V., & Amann, B. L. (2017). EMDR beyond PTSD: A Systematic Literature Review, Frontiers in psychology, 8, 1668. Polecane artykuły Syndrom Stresu Pourazowego – Jako typowe objawy opisuje się obejmujące epizody powtarzającego się przeżywania urazu na nowo w natrętnych wspomnieniach lub w snach. Objawy te występują na tle uporczywie utrzymującego się poczucia odrętwienia i otępienia uczuciowego, odizolowania od innych ludzi, niereagowaniu na otoczenie, anhedonii oraz unikaniu działań i sytuacji, które mogłyby przypominać przeżyty uraz. Częste są obawy przed wspomnieniami przypominającymi pacjentowi uraz, prowadzące do ich unikania. Mogą pojawiać się ostre wybuchy strachu, paniki lub agresji, wyzwalane przez bodźce powodujące nagłe przypomnienie sobie sytuacji urazowej. Zazwyczaj występuje stan nadmiernego pobudzenia układu autonomicznego ze wzmożonym stanem czuwania, wzmożonym odruchem orientacyjnym oraz bezsennością. Z powyższymi objawami i oznakami często współwystępują lęk i depresja, a także towarzyszące temu myśli samobójcze. Początek zaburzenia następuje nie bezpośrednio po urazie, ale po okresie utajenia, który może trwać nawet do kilku miesięcy, rzadko natomiast przekracza pół roku. U pewnego odsetka osób zaburzenie może mieć przebieg przewlekły, wieloletni, z przejściem w trwałą zmianę osobowości. Czynniki predysponujące ( określone cechy osobowości, uprzednie dekompensacje nerwicowe) mogą obniżać próg reakcji lub zaostrzyć przebieg zaburzeń. Opisywane powyżej objawy PTSD można pogrupować w czterech kategoriach: Nadmiernego pobudzenia, stanu ciągłej gotowości — uczucia jakby niebezpieczeństwo miało w każdej chwili powrócić; stan ten objawia się przyspieszonym rytmem serca oraz podwyższonym ciśnieniu tętniczym, potliwością, niepokojem, wrażliwością lub obojętnością na bodźce oraz reagowaniem nieproporcjonalnym lękiem i czujnym snem. Przeżywania katastrofy w snach i nawracających wspomnieniach — towarzyszące im emocje mogą dorównywać tym, które dana osoba odczuwała w chwili tragedii. Zawężenia spostrzegania i zachowania — stan odrętwienia, odizolowania od emocji, częściowe znieczulenie lub utrata poszczególnych wrażeń, zobojętnienie emocjonalne i bierność. Poczucia winy ocalałego — uczucie bycia winnym wobec tych, którzy nie przeżyli, rozmyślanie o swojej bezradności, o tym, że można było pomóc, zapobiec tragedii, przeżywanie winy z powodu odruchowego ratowania własnego życia. W klasyfikacji DSM-IV wyodrębniono zespół, który opisano jako complex PTSD, czyli złożony zespół stresu pourazowego lub inaczej disorders of extreme stress not otherwise specified (DESNOS). Są to bliżej nieokreślone zaburzenia w następstwie ekstremalnego stresu, który obejmuje: zmiany w zakresie regulacji impulsów afektywnych, wraz z trudnościami dotyczącymi modulacji złości i zachowań autodestrukcyjnych; zmiany w zakresie możliwości koncentracji i świadomości, prowadzące do amnezji oraz występowania epizodów dysocjacyjnych i depersonalizacyjnych; zmiany w zakresie autopercepcji, takie jak chroniczne poczucie wstydu; zmiany w zakresie relacji z innymi ludźmi, takie jak niezdolność do zaufania komuś czy niezdolność do bliższych związków emocjonalnych; somatyzacja problemów emocjonalnych; zmiany w systemach znaczeniowych. Zespół stresu pourazowego zaburza życie osób nim dotkniętych i znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Ponieważ jest to zaburzenie psychobiologiczne, ofiary traumatycznych zdarzeń nie przenoszą je do historii swojej pamięci, tylko odtwarzają co jakiś czas w umyśle oraz w przeżywaniu doznając różnych somatycznych objawów, często dokładnie takich jak w sytuacji traumy np. oblanie zimnym potem, kołatanie serca, drętwienie kończyn lub ogólne znieruchomienie. Obecnie badania wskazują, że u około 20% osób które doświadczyły traumatycznego zdarzenia będą zmagały się z PTSD (Breslau, Davis, Anderski, Peterson, 1991; Elliott, 1997; Kulka i in., 1990). Generalnie według współczesnej definicji uznaje się że PTSD może rozwinąć się u jednostki w reakcji na trzy rodzaje zdarzeń: 1) wypadki, w następstwie których występuje zagrożenie życia lub naruszenie integralności cielesnej lub jednostka przeżywa wspomniane sytuacje jako takie; 2) bycie świadkiem aktów przemocy w stosunku do innych osób; 3) usłyszenie o przemocy w stosunku do bliskich osób lub też nieoczekiwana śmierć bliskiej osoby. DSM IV wymienia zdarzenia które mogą kwalifikować się jako traumatyczne zarówno dla dorosłych jak i dzieci, są to przede wszystkim: walka, napaść seksualna lub fizyczna, bycie przetrzymywanym w charakterze zakładnika lub uwięzienie, akt terroryzmu, torturowanie, klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka. Wypadki i dowiedzenie się o zagrażającej życiu chorobie. Do objawów związanych z PTSD zalicza się: 1) powtórne przeżywanie zdarzenia w różnych formach sensorycznych (flashbacki), 2) unikanie bodźców przypominających o traumie 3) przewlekłe i nadmierne pobudzenie autonomicznego układu nerwowego. DSM IV uznaje, że wymienione objawy są czymś normalnym w reakcji na traumę. Zespół stresu pourazowego diagnozuje się wówczas, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc i występują w połączeniu z utratą takich funkcji jak praca czy relacje społeczne. Natomiast objawy somatyczne w PTSD które związane są z nadmiernym pobudzeniem AUN to: przyśpieszone bicie serca, zimny pot, szybki oddech, kołatanie serca, nadmierna czujność i nadmierna reakcja przestrachu. Kiedy objawy te przybiorą postać przewlekłą mogą dalej powodować zaburzenia snu, zaburzenia funkcji seksualnych, trudności z koncentracją i utratę łaknienia co jest dalszym znakiem rozpoznawczym dla zespołu stresu pourazowego. Zespół stresu pourazowegoWszelkiego rodzaju wydarzenia lub doświadczenia, które niekorzystnie wpływają na zdolność osoby do radzenia sobie i funkcjonowania w życiu codzienny, nazywamy wydarzeniami traumatycznymi. Rozwinięcie traumy może spowodować szkody emocjonalne, fizyczne i psychiczne. Wiele osób doświadczy pewnego rodzaju traumatycznych wydarzeń – na przykład nieoczekiwanej śmierci ukochanej osoby, długotrwałej choroby czy wypadku samochodowego – w którymś momencie swojego nie u wszystkich osób po traumatycznym zdarzeniu dochodzi do rozwoju zespół stresu pourazowego (PTSD). Osoby, u których wystąpią naturalne rakcje na traumatyczne wydarzenie – objawy podobne do PTSD, z czasem wracają do psychicznej artykuł ma na celu przedstawienie praktycznego przeglądu informacji przydatnych dla osób szukających porad i wskazówek po wydarzeniach traumatycznych. Przedstawi on, w jaki sposób możesz się czuć lub jak reagujesz, podpowie, jak radzić sobie ze swoimi myślami i uczuciami, zasugeruje, gdzie szukać pomocy, jeśli sytuacja nie ulegnie poprawie, i poinformuje Cię, czego możesz się spodziewać podczas terapii stresu wydarzenia przyczyniają się do rozwoju traumy?Każda osoba posiada własne, indywidualne źródło traumy. Istnieją jednak pewne typowe wydarzenia, które są ogólnie uważane za traumatyczne. Rodzaje traumatycznych wydarzeń, których dana osoba może doświadczyć w pewnym momencie życia, obejmują:NadużycieNapaść / GwałtWypadek samochodowyŚmierć ukochanej osobyRozwódPorzucenie przez rodzinę lub rodzicówUwięzienieUtrata pracyKlęski żywiołoweObrażenia fizycznePoważna chorobaAkty terroryzmuPrzemocBycie świadkiem przestępstwa, wypadku lub śmierciTraumatyczne wydarzenia przedstawione powyżej możemy podzielić na trzy kategorie. Wydarzenia, takie jak wypadki lub klęski żywiołowe, są zdarzeniami jednorazowymi o ograniczonym czasie trwania i zakresie. Radzenie sobie z przewlekłą chorobą lub powtarzającą się przemocą domową (np. DDA) możemy zaliczyć do wydarzeń traumatycznych długotrwałych i ciągłych. Istnieją również rodzaje urazów, które są często pomijane, takie jak urazy podczas porodu lub operacji, które możemy zaliczyć do wydarzeń traumatycznych znajdujących się pośrodku wymienionych – naturalne objawy Czym jest „normalna” reakcja w porównaniu z „nienormalnym objawem” reakcji na traumatyczne wydarzenie? Trudno jednoznacznie na to pytanie odpowiedzieć, ponieważ każdy reaguje inaczej, ma własne style radzenia sobie. Po traumatycznych wydarzeniach prawdopodobnie doświadczysz szeregu nieznanych Ci reakcji psychologicznych, emocjonalnych i fizycznych. Różne osoby narażone na tę samą traumę mogą reagować na różne sposoby. Możesz mieć trudności ze zbieraniem myśli i radzeniem sobie z uczuciami dotyczącymi tego, co się typowych objawów, których można się spodziewać po traumatycznym wydarzeniu możemy zaliczyć:Natrętne myśli i wspomnienia: po traumatycznym wydarzeniu często doświadczamy natrętnych myśli i wspomnień dotyczących traumatycznego wydarzenia. Jest to szczególnie prawdopodobne, gdy napotkasz „coś” (osobę, miejsce lub obraz), co przypomina ci o traumatycznym wydarzeniuPodwyższona czujność: bardzo naturalne jest również wyostrzenie czujności i świadomości otoczenia po traumatycznym wydarzeniu. Jest to tak zwany „ochronny objaw”, ponieważ twoje ciało i umysł starają się zapewnić ci bezpieczeństwo, zwiększając świadomość potencjalnych źródeł zagrożenia i niebezpieczeństwa. Ten naturalny mechanizm bezpieczeństwa staje bardziej wyczulony po traumatycznym po traumatycznym wydarzeniu prawdopodobnie będziesz intensywniej doświadczał własnych emocji. To znowu część naturalnego systemu ochrony twojego organizmu. Strach i niepokój mówią nam, że istnieje jakieś niebezpieczeństwo, a wszystkie doznania cielesne, które idą w parze ze strachem i lękiem, są zasadniczo zaprojektowane, aby pomóc nam zareagować na to niebezpieczeństwo. Przygotowują nas do ucieczki lub walki. Po traumatycznym zdarzeniu system alarmowy twojego ciała będzie bardziej czuły, próbując chronić cię przed przyszłymi traumatycznymi zagrożenia: po traumatycznym wydarzeniu nasze założenia, że świat jest bezpiecznym miejscem, zostają w zrozumiały sposób zerwane. W rezultacie ludzie mogą mieć wrażenie, że każda sytuacja lub miejsce jest potencjalnie niebezpieczne. Miejsca lub sytuacje, w których kiedyś czułeś się bezpiecznie, mogą teraz wydawać się groźne i wywoływać niepokój. Jest to szczególnie prawdopodobne w sytuacjach lub miejscach przypominających o traumatycznym drażliwości, frustracji i złości – jeśli coś nie pójdzie tak, jak chceszUtrata pewności siebie i poczucia własnej wartości – poczucie, że nic, co robisz, nie jest wystarczająco dobrePicie alkoholu i narkotyki – czasami ludzie często polegają na alkoholu lub narkotykach jako środkach radzenia sobieReakcje fizyczne – takie jak uczucie drżenia, drżenie, bóle mięśni, zmęczenie, trudności z koncentracją, zapominanie, kołatanie serca, płytki, szybki oddech, zawroty głowy, rozstrój żołądka, nudności, wymioty i biegunka, zaburzenia cyklu miesiączkowego lub utrata zainteresowania seksemProblemy ze snem – trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy, „żywe sny” lub koszmaryPoczucie winy i wstydu – uczucia związane z zawodzeniem siebie lub innych, byciem w jakiś sposób odpowiedzialnym za to co się wydażyłoLęk – uczucie strachu, nerwowości, a czasem panikiSmutek – uczucie obniżenia nastroju i płaczliwośćZłość – na niesprawiedliwość lub osobę odpowiedzialnąEmocjonalne odrętwienie – uczucie oderwania i niezdolność do odczuwania uczućNależy podkreślić, że po traumatycznym doświadczeniu nie ma dobrych ani złych sposobów reagowania. Reakcje pozostają kwestią indywidualną i nie każdy będzie doświadczał wszystkich opisanych powyżej uczuć ani ich doświadczał w takim samym na traumę są sprawą indywidualną z wielu powodów, decydują o tym:różnice w osobowościróżnice w sposobach wyrażania emocjiróżnice w stylach radzenia sobieLudzie różnią się również pod względem zasobów na, na które składają się:ich wcześniejsze doświadczenia traumyzakres, w jakim w ich życiu występują inne stresy i napięciailość wsparcia i pomocy, jaką mająich zdolność do rozumienia i przetwarzania swoich reakcji / odpowiedzi na traumę„Normalna” reakcja na traumę vs. zespół stresu pourazowegoCzytając niektóre objawy, które często występują po traumatycznym wydarzeniu, zauważysz, że większość z nich jest również objawami PTSD. Należy pamiętać, że posiadanie tych objawów nie oznacza, że nastąpił rozwój zespołu stresu pourazowego PTSD. Chociaż poniższe objawy mogą być niepokojące, sprawiają dyskomfort, często są znacznie mniej poważne i intensywne niż objawy występujące w nie można zdiagnozować przed upływem co najmniej 30 dni po traumatycznym wydarzeniu, ponieważ wiele objawów podobnych do PTSD jest w rzeczywistości częścią naturalnej reakcji organizmu na traumatyczne wydarzenie, u wielu osób objawy te będą stopniowo ustępować z na które należy zwrócić uwagęPrzedstawione poniżej objawy mogą świadczyć o ryzyku wystąpienia zespołu stresu pourazowego. Natomiast nasilenie wymienionych powyżej, naturalny, przewidywanych objawów reakcji na wydarzenia traumatyczne, ostatecznie prowadzi do rozwoju PTSD. Dlatego bardzo ważne jest, aby zdawać sobie sprawę z następujących objawów:Utrata zainteresowań: Ważne jest, aby zwracać uwagę na zmianę występującą w stylu życia. Utrata zainteresowania czynnościami, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność, a także poczucie „oderwania się od innych” mogą świadczyć o ryzyku popadnięcia w depresję. Ten objaw stresu pourazowego może prowadzić do utraty ważnego dla równowagi psychicznej wsparcia po traumatycznym wydarzeniu bardzo często, rozwija się potrzeba, unikania pewnych sytuacji, czynności lub ludzi. Musisz jednak zwrócić uwagę na zachowania zwykle prowadzi do wytworzenia niezdrowego stylu radzenia sobie i wzmacnia przekonanie, że świat nie jest bezpiecznym miejscem. Ta strategia prowadzi do nasilenia „normalnych” reakcji na traumę i ostatecznie rozwój zachowania związane z radzeniem sobie: unikanie działań, sytuacji lub ludzi może być problematyczne, tak samo dzieje się w przypadku unikania myśli i uczuć. Objawy, których doświadczają ludzie po traumatycznym wydarzeniu, mogą być bardzo niepokojące. W rezultacie ludzie mogą polegać na niezdrowych strategiach radzenia sobie (na przykład używaniu substancji) jako sposobie uniknięcia tych objawów. Unikanie jest tylko krótkoterminowym rozwiązaniem, a na dłuższą metę może faktycznie spowodować, że twoje uczucia i myśli staną się bardziej zespołu stresu pourazowegoJeśli doświadczasz naturalnych objawów w odpowiedzi na traumatyczne wydarzenie, możesz zdiagnozować ten stan jako PTSD. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie traumatyczne doświadczenia prowadzą do rozwoju stresu pourazowego. Kiedy porozmawiasz ze specjalistą zdrowia psychicznego, zada on pytania dotyczące objawów, których doświadczasz min. jak dawno temu doszło do urazu? Jeśli przez jakiś czas po doświadczeniu, które było dla Ciebie „trudne” nadal występują objawy, i objawy te mają znaczący wpływ na Twoje codzienne życie, specjalista sprawdzi, czy spełniasz kryteria diagnostyczne zaburzenia związanego z traumą lub stresorem, a może też zaburzenia adaptacyjnego, w zależności od dokładnego charakteru zespołu stresu pourazowegoJeśli doświadczyłeś traumy, pomocna może być rozmowa z terapeutą. Leczenie będzie zależało od objawów, których doświadczasz w wyniku urazu. Może obejmować psychoterapię, leki, samoopiekę lub kombinację tych podejść. Leczenie często koncentruje się na pomocy ludziom w zintegrowaniu ich emocjonalnej odpowiedzi na traumę, a także na rozwiązaniu wszelkich wynikających z tego schorzeń psychicznych, takich jak lęk, depresja lub zespół stresu PTSDLeczenie może obejmować terapię poznawczo-behawioralną (CBT ), aby pomóc ludziom ocenić myśli i uczucia związane z traumą i zastąpić negatywne myślenie bardziej realistycznymi myślami. CBT jest przeprowadzane w stosunkowo krótkim czasie, zwykle 8–12 sesji, przez okres miesięcy. Jest to aktywna forma terapii, której celem jest pomoc jednostkom w opracowaniu sposobów konfrontacji i ostatecznego przezwyciężenia lęków, uników i niespokojnych myśli. Techniki obejmują między innymi:kwestionowanie niespokojnych myślistawianie czoła przerażającym sytuacjom w bezpiecznym środowiskuprowadzenie dziennikaJedną z technik, która jest często stosowana w ramach CBT, jest ekspozycja. Unikanie przerażających sytuacji jest powszechne wśród osób, które doświadczyły traumy. Ale im bardziej unikamy, tym mniej mamy szans na nauczenie się przezwyciężania strachu. Narażenie obejmuje narażenie na sytuację, której można się obawiać / której można uniknąć. Czasami dzieje się to po prostu w wyobraźni, a terapeuta każe ci myśleć o rzeczach, których się boisz. Na przykład kogoś, kto zbyt boi się korzystać z transportu publicznego, można poprosić o wyobrażenie sobie jazdy autobusem. Czasami dzieje się tak w sytuacjach życiowych, kiedy terapeuta może towarzyszyć Ci w podróży zdiagnozowano u Ciebie PTSD w wyniku urazu, istnieją leki, które mogą być również pomocne w ramach leczenia. Te leki mogą obejmować:Leki przeciwdepresyjne, w tym inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), takie jak Paxil (paroksetyna) i Zoloft (sertralina)Leki przeciwlękowe, takie jak benzodiazepiny, w tym Valium (diazepam) i Ativan (lorazepam)SamoopiekaPo doświadczeniu traumatycznego wydarzenia bardzo ważne jest wprowadzenie zdrowych strategii radzenia sobie, takich jak korzystanie ze wsparcia społecznego i minimalizowanie niezdrowych strategii radzenia sobie, takich jak nadużywania alkoholu lub substancji kilka rzeczy, które możesz zrobić, aby pomóc sobie poradzić z naturalnymi objawami traumy:Potwierdź swoje emocje. Nie musisz zmuszać się do rozmowy z innymi o tym, jak się czujesz; jednak ważne jest, aby nie próbować odpychać własnych grupę wsparcia, w której możesz porozmawiać z innymi osobami, które miały podobne sobie czas na uporanie się z tym, co czujesz. Nie oczekuj, że te uczucia odejdą z dnia na dzień. Zajmij się swoim ciałem. Jedz regularnie pożywne posiłki, staraj się odpocząć i regularnie uprawiaj aktywność czas z przyjaciółmi i rodziną. Nawet jeśli masz ochotę zostać sam, izolowanie się może utrudnić radzenie sobie ze skutkami traumy. Pozwól sobie oprzeć się na ludziach, którzy się o Ciebie troszczą i może być również ustalenie regularnej rutyny lub harmonogramu dnia. Traumatyczne wydarzenia mogą znacznie zakłócić codzienne funkcjonowanie danej osoby, dać poczucie, że jej życie wymknęło się spod kontroli i jest nieprzewidywalne. Regularnie ustalany harmonogram może pomóc w uporządkowaniu i przywróceniu przewidywalności życia. Chociaż trzymanie się rutyny nie usunie niepokoju związanego z traumatycznym wydarzeniem, może pomóc w rozwiązaniu innych źródeł niepokoju w twoim harmonogram, ważne jest, aby poświęcić czas na czynności związane z aby nie wykorzystywać swojego harmonogramu jako „odcięcie się do siebie” (na przykład rzucanie się w wir pracy), aby nie mieć czasu na myślenie o traumatycznym (poniżej szybka opcja), “lajkując” pomagasz dotrzeć temu artykułowi do większej liczby osób. Jeśli możesz podziel się tym artykułem ze znajomymi.

zespół stresu pourazowego test